آمپول های لاغری که تا چند سال پیش بیشتر به‌عنوان درمانی برای بزرگسالان شناخته می‌شدند، حالا بیش از گذشته وارد درمان چاقی کودکان شده‌اند. یک مطالعه جدید در آمریکا نشان می‌دهد میزان تجویز داروهای GLP-۱ برای کودکان ۸ تا ۱۱ ساله مبتلا به چاقی، طی حدود ۷.۵ سال، بیش از ۳۱۰ برابر افزایش یافته است.
این مطالعه که در مجله علمی Pediatrics منتشر شده، داده‌های بیش از ۳.۵ میلیون کودک را بررسی کرده است. با وجود رشد بسیار سریع تجویز این داروها، پژوهشگران تأکید کرده‌اند که استفاده از آنها در کودکان زیر ۱۲ سال هنوز نسبتا نادر است و درباره ایمنی بلندمدت این درمان‌ها در سنین پایین، به اطلاعات بیشتری نیاز داریم.
تجویز داروهای لاغری برای کودکان ۳۱۰ برابر افزایش یافته است
بر اساس این مطالعه، در سال ۲۰۱۹ تنها ۰.۰۳ درصد از کودکان ۸ تا ۱۱ ساله مبتلا به چاقی و بدون دیابت، داروهای GLP-۱ دریافت می‌کردند. این رقم تا ژوئن ۲۰۲۶ به ۹.۳ درصد رسید؛ یعنی میزان تجویز این داروها در این گروه حدود ۳۱۰ برابر افزایش پیدا کرده است.
در مجموع، طی دوره بررسی ۲۰٬۲۸۲ کودک ۸ تا ۱۱ ساله در این پایگاه داده برای دریافت داروهای GLP-۱ تجویز داشته‌اند.
با این حال، یک نکته مهم وجود دارد: عدد ۹.۳ درصد به این معنا نیست که ۹.۳ درصد از تمام کودکان زیر ۱۲ سال آمریکا داروی لاغری مصرف می‌کنند. این مطالعه گروه مشخصی را بررسی کرده است؛ یعنی کودکان ۸ تا ۱۱ ساله مبتلا به چاقی و فاقد دیابت که در پایگاه داده مورد مطالعه قرار داشتند.
چه داروهایی برای این کودکان تجویز شده است؟
داروهای مورد بررسی در این مطالعه از گروه آگونیست‌های گیرنده GLP-۱ بودند.
از جمله داروهای ثبت‌شده در داده‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- سماگلوتاید(ویگووی)
- لیراگلوتاید(ساکسندا)
- تیرزپاتاید
این داروها با اثرگذاری بر مسیرهای مرتبط با اشتها و سیری می‌توانند دریافت غذا را کاهش دهند و در کنار اصلاح سبک زندگی به کاهش وزن کمک کنند.
چرا پزشکان به سراغ داروهای لاغری برای کودکان رفته‌اند؟
افزایش تجویز این داروها را نمی‌توان صرفا به محبوبیت آمپول لاغری نسبت داد.
چاقی دوران کودکی می‌تواند با مشکلات متعددی همراه باشد و خطر ابتلا به بیماری‌های متابولیک و قلبی‌عروقی را افزایش دهد. در مطالعه جدید نیز مشخص شد بسیاری از کودکانی که این داروها برایشان تجویز شده بود، علاوه بر چاقی، مشکلات مرتبط دیگری نیز داشتند.
حدود ۹۳.۷ درصد از کودکانی که GLP-۱ دریافت کرده بودند، در گروه چاقی شدید قرار داشتند و حدود ۶۵.۲ درصد نیز دست‌کم یک بیماری یا مشکل مرتبط با چاقی داشتند؛ از جمله کلسترول بالا، فشار خون بالا و آپنه خواب.
بنابراین افزایش تجویز را باید در چارچوب افزایش استفاده از درمان‌های دارویی برای چاقی شدید و پرخطر کودکان بررسی کرد، نه اینکه تصور کنیم پزشکان به‌طور معمول برای هر کودک دارای اضافه‌وزن داروی لاغری تجویز می‌کنند.
آیا داروهای لاغری برای کودکان زیر ۱۲ سال تأیید شده‌اند؟
خیر؛ این مطالعه به معنی تأیید عمومی داروهای GLP-۱ برای کودکان زیر ۱۲ سال نیست.
در آمریکا، داروهای مورد بررسی برای درمان چاقی در این گروه سنی به‌صورت عمومی توسط FDA تأیید نشده‌اند. با این حال، پزشکان در شرایط مشخص می‌توانند برخی داروها را خارج از کاربرد تأییدشده تجویز کنند. همچنین راهنماهای بالینی در شرایط خاص، درمان دارویی چاقی را از سنین پایین‌تر مورد توجه قرار داده‌اند.
بنابراین عبارت «داروهای لاغری برای کودکان زیر ۱۲ سال تأیید شدند» اشتباه است. خبر اصلی این است که تجویز این داروها برای کودکان ۸ تا ۱۱ ساله مبتلا به چاقی در آمریکا به‌شدت افزایش یافته است.
آیا مصرف این داروها در کودکان خطرناک است؟
آمپول های لاغری در گروه‌های سنی مشخصی مورد مطالعه قرار گرفته‌اند و برخی از آنها برای درمان چاقی در نوجوانان تأیید شده‌اند، اما اطلاعات مربوط به ایمنی و اثربخشی بلندمدت در کودکان کم‌سن‌تر همچنان محدودتر است.
پژوهشگران مطالعه جدید نیز بر ضرورت ادامه پایش ایمنی این داروها تأکید کرده‌اند.
از طرف دیگر، نباید فراموش کرد که چاقی شدید خود نیز یک مشکل پزشکی است و می‌تواند با عوارضی مانند فشار خون بالا، اختلالات چربی خون و آپنه خواب همراه باشد.
بنابراین مسئله اصلی برای پزشک این است که مزایای احتمالی درمان را در برابر خطرات و عوارض احتمالی آن برای هر کودک به‌صورت فردی ارزیابی کند.
چرا افزایش ۳۱۰ برابری نگران‌کننده است؟
عدد «۳۱۰ برابر» در نگاه اول بسیار بزرگ به نظر می‌رسد، اما باید آن را درست تفسیر کرد.
در سال ۲۰۱۹ میزان تجویز فقط ۰.۰۳ درصد بود؛ بنابراین افزایش از یک عدد بسیار کوچک باعث شده مقدار نسبی رشد بسیار بزرگ به نظر برسد.
از طرف دیگر، حتی در سال ۲۰۲۶ نیز در کل جمعیت مورد مطالعه، تنها ۰.۶ درصد از بیش از ۳.۵ میلیون کودک ۸ تا ۱۱ ساله مبتلا به چاقی و بدون دیابت، در طول دوره مطالعه داروی GLP-۱ دریافت کرده بودند.
چه کودکانی بیشتر داروی GLP-1 دریافت کردند؟
پژوهشگران تفاوت‌هایی را بین گروه‌های مختلف کودکان مشاهده کردند. کودکان بزرگ‌تر در محدوده سنی ۸ تا ۱۱ سال بیشتر از کودکان کم‌سن‌تر داروی GLP-۱ دریافت کرده بودند. همچنین احتمال دریافت این داروها در دختران بیشتر از پسران بود.
همچنین کودکانی که بیماری‌های همراه با چاقی داشتند، احتمال بیشتری برای دریافت دارو داشتند. در واقع، یافته‌های مطالعه نشان می‌دهد پزشکان بیشتر این داروها را برای کودکانی به کار برده‌اند که چاقی شدیدتر یا خطرات متابولیک بیشتری داشته‌اند.
آیا همه کودکان چاق به داروی لاغری نیاز دارند؟
وجود اضافه‌وزن یا حتی چاقی در کودک به‌تنهایی به این معنی نیست که باید داروی کاهش وزن مصرف کند.
درمان چاقی کودکان معمولا باید بر اساس سن، وضعیت رشد، شدت چاقی، بیماری‌های همراه، الگوی تغذیه، میزان فعالیت بدنی و شرایط خانوادگی و روانی کودک تعیین شود.
دارو نیز در صورت وجود اندیکاسیون پزشکی باید توسط پزشک متخصص و با ارزیابی دقیق وضعیت کودک تجویز شود.
به‌خصوص نباید از داروهایی مانند ویگووی، اوزمپیک و مونجارو که برای بزرگسالان یا گروه‌های سنی مشخصی تجویز می‌شوند، خودسرانه برای کاهش وزن کودک استفاده کرد.
یک نکته مهم درباره اوزمپیک و ویگووی
نام‌هایاوزمپیک و ویگووی گاهی به‌جای یکدیگر استفاده می‌شوند، اما این دو محصول از نظر کاربرد تأییدشده یکسان نیستند.
هر دو حاوی سماگلوتاید هستند، اما ویگووی برای مدیریت وزن در گروه‌های سنی و شرایط مشخص استفاده می‌شود، در حالی که اوزمپیک دارویی برای درمان دیابت نوع ۲ است.
آیا این روند ادامه پیدا خواهد کرد؟
احتمالا استفاده از داروهای GLP-۱ در درمان چاقی کودکان همچنان یکی از موضوعات مهم پزشکی خواهد بود. یکی از دلایل، انتشار نتایج مطالعات جدید درباره اثربخشی سماگلوتاید در کودکان کم‌سن‌تر است.
برای مثال، نوو نوردیسک در سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد در مطالعه‌ای روی کودکان ۶ تا کمتر از ۱۲ سال مبتلا به چاقی، حدود ۴۰.۴ درصد از کودکانی که سماگلوتاید دریافت کردند، پس از ۶۸ هفته دیگر در محدوده تعریف‌شده چاقی قرار نداشتند. این مطالعه همچنین کاهش قابل‌توجه BMI را نسبت به دارونما نشان داد. با این حال، این نتایج به‌تنهایی به معنی تأیید دارو برای این گروه سنی نیست و جزئیات کامل مطالعه هنوز باید منتشر و بررسی شود.
دسترسی نابرابر به داروهای لاغری
مطالعه جدید فقط درباره افزایش مصرف داروهای GLP-۱ نیست؛ بلکه یک مسئله اجتماعی مهم را نیز نشان می‌دهد. پژوهشگران دریافتند کودکان ساکن مناطق با درآمد بالاتر، ۵۵ درصد بیشتر احتمال داشت که این داروها را دریافت کنند.
هزینه بالای داروها، دسترسی به پزشکان متخصص و پوشش بیمه‌ای می‌تواند در دسترسی کودکان به این درمان‌ها نقش داشته باشد. به همین دلیل، پژوهشگران بر ضرورت توجه به عدالت در دسترسی به درمان‌های مؤثر چاقی تأکید کرده‌اند.
داروهای لاغری؛ درمان چاقی یا یک روند نگران‌کننده؟
افزایش استفاده از GLP-1ها در کودکان یک موضوع دوطرفه است. از یک طرف، این داروها می‌توانند برای برخی کودکان مبتلا به چاقی شدید که در معرض عوارض جدی هستند، یک درمان مناسب باشند.
از طرف دیگر، استفاده گسترده‌تر از این داروها در سنین پایین، پرسش‌هایی درباره ایمنی بلندمدت، تأثیر بر رشد، تغذیه، توده عضلانی و پیامدهای مصرف طولانی‌مدت ایجاد می‌کند که پاسخ کامل آنها به مطالعات بیشتری نیاز دارد.
آنچه فعلا می‌توان با اطمینان گفت این است که پزشکان آمریکایی با سرعت بیشتری از داروهای GLP-۱ برای مدیریت چاقی شدید در کودکان استفاده می‌کنند و جامعه پزشکی اکنون به داده‌های بلندمدت بیشتری درباره این روند نیاز دارد.
پرسش‌های متداول
آیا داروهای لاغری برای کودکان زیر ۱۲ سال تایید شده‌اند؟
به‌طور عمومی خیر. مطالعه اخیر افزایش تجویز GLP-1ها را در کودکان ۸ تا ۱۱ ساله مبتلا به چاقی نشان داده است، اما این به معنی تایید عمومی این داروها برای کودکان زیر ۱۲ سال نیست.
آیا ۹.۳ درصد کودکان آمریکا داروی لاغری مصرف می‌کنند؟
خیر. عدد ۹.۳ درصد مربوط به سهم کودکان ۸ تا ۱۱ ساله مبتلا به چاقی و بدون دیابت در جمعیت مورد بررسی است که در ژوئن ۲۰۲۶ برای GLP-۱ تجویز داشته‌اند. این عدد مربوط به همه کودکان آمریکا نیست.
چرا مصرف داروهای GLP-1 در کودکان افزایش یافته است؟
یکی از دلایل مهم، افزایش توجه پزشکی به چاقی شدید کودکان و بیماری‌های همراه آن است. بیشتر کودکانی که در مطالعه دارو دریافت کردند، چاقی شدید داشتند و بسیاری از آنها مشکلاتی مانند فشار خون بالا، کلسترول بالا یا آپنه خواب نیز داشتند.
آیا ویگووی برای کودکان هم مؤثر است؟
نتایج اولیه یک مطالعه جدید در کودکان ۶ تا کمتر از ۱۲ سال مبتلا به چاقی نشان داده که سماگلوتاید می‌تواند BMI و میزان چاقی را کاهش دهد؛ اما این نتایج هنوز به معنی تأیید عمومی دارو برای این گروه سنی نیست.
آیا والدین می‌توانند برای کودک خود اوزمپیک یا ویگووی تهیه کنند؟
خوددرمانی با این داروها برای کودک توصیه نمی‌شود. انتخاب دارو و تصمیم درباره ضرورت درمان دارویی باید توسط پزشک و بر اساس وضعیت رشد، شدت چاقی و بیماری‌های همراه کودک انجام شود.
آیا افزایش ۳۱۰ برابری به معنی خطرناک بودن داروهای لاغری است؟
خیر. این عدد فقط میزان افزایش تجویز را در یک بازه زمانی نشان می‌دهد و به‌تنهایی درباره ایمنی یا خطرناک بودن دارو نتیجه‌گیری نمی‌کند. پژوهشگران در عین مشاهده افزایش سریع استفاده، بر نیاز به پایش ایمنی بلندمدت تأکید کرده‌اند.
منابع: reuters، publications
