پیشگیری، تشخیص و درمان سرطان دهانه رحم
سرطان دهانه رحم (Cervical Cancer) چهارمین سرطان شایع در میان زنان در سراسر جهان است، اما آنچه این بیماری را منحصربهفرد میکند، این واقعیت است که ما امروز تمام ابزارهای لازم برای پیشگیری از آن را در اختیار داریم. بر خلاف بسیاری از سرطانهای دیگر که علت دقیق آنها ناشناخته است، سرطان دهانه رحم عمدتا توسط ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ایجاد میشود. این ویژگی، آن را به یکی از معدود سرطانهایی تبدیل کرده است که میتوان با واکسیناسیون و غربالگری منظم، تا حد بسیار زیادی از بروز آن جلوگیری کرد.
روند ایجاد سرطان دهانه رحم چگونه است؟
دهانه رحم یا سرویکس، دروازه ورودی به رحم است. این ساختار استوانهای شکل که طول آن حدود ۲ تا ۳ سانتیمتر است، دارای دو بخش اصلی است: بخش خارجی (اکتوسرویکس) که با سلولهای سنگفرشی پوشیده شده (مشابه سلولهای واژن) و بخش داخلی (اندوسرویکس) که با سلولهای غدهای (ستونی) پوشیده شده است. منطقه بسیار مهمی به نام “منطقه تبدیل” (Transformation Zone) جایی است که این دو نوع سلول در هم منطبق میشوند و متأسفانه بیش از ۹۰ درصد سرطانهای دهانه رحم دقیقا از همین منطقه منشأ میگیرند. در یک فرآیند طبیعی، سلولهای این منطقه دائما در حال بازسازی و تغییر هستند، اما عفونت مزمن و پایدار با ویروس HPV میتواند این روند را مختل کند.
تغییر از یک سلول طبیعی به یک سلول سرطانی یک فرآیند تدریجی و چندمرحلهای است که معمولا ۱۰ تا ۱۵ سال طول میکشد. در مرحله اول، عفونت HPV باعث ایجاد تغییرات خفیف در ظاهر سلولها میشود که به آن “دیسپلازی خفیف” یا CIN ۱ (نئوپلازی داخل اپیتلیالی دهانه رحم درجه یک) گفته میشود. در بسیاری از موارد، سیستم ایمنی بدن در این مرحله ویروس را پاکسازی کرده و سلولها به حالت طبیعی بازمی گردند. اما اگر عفونت پایدار بماند، تغییرات سلولی پیشرفت کرده و به CIN ۲ و سپس CIN ۳ (دیسپلازی شدید) تبدیل میشود.
در این مرحله که هنوز سرطان مهاجم نیست، ضایعه “پیشسرطانی” نامیده میشود و درمان آن بسیار ساده و با موفقیت نزدیک به ۱۰۰ درصد است. تنها در صورتی که ضایعات پیشسرطانی برای سالها درمان نشوند، سلولها توانایی شکستن غشای پایه و نفوذ به بافتهای عمیقتر را پیدا میکنند و به “سرطان مهاجم دهانه رحم” تبدیل میشوند. درک این بازه زمانی طولانی، مهمترین پیام امیدبخش را به ما میدهد: شما سالها فرصت دارید تا با یک آزمایش ساده پاپ اسمیر، این تغییرات را شناسایی کرده و از پیشرفت آن جلوگیری کنید.
ویروس HPV: علت اصلی سرطان دهانه رحم
ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) شایعترین عفونت ویروسی منتقله از راه جنسی در جهان است. تخمین زده میشود که بیش از ۸۰ درصد از افراد فعال از نظر جنسی، در مقطعی از زندگی خود به این ویروس آلوده میشوند. با این حال، نکته بسیار مهم این است که اکثر این عفونتها (بیش از ۹۰ درصد) بدون هیچ علامتی و طی یک تا دو سال توسط سیستم ایمنی بدن پاکسازی میشوند و هیچ مشکل طولانی مدتی ایجاد نمیکنند.
مشکل زمانی ایجاد میشود که عفونت با یکی از انواع پرخطر HPV (مانند تیپ ۱۶ و ۱۸ که عامل بیش از ۷۰ درصد موارد سرطان دهانه رحم هستند) به صورت پایدار و مزمن در سلولهای دهانه رحم باقی بماند. این ویروس با تولید پروتئینهای خاصی به نام E6 و E7، مکانیسمهای طبیعی مرگ برنامهریزی شده سلولی و ترمیم DNA را مختل کرده و به سلولها اجازه میدهد که به طور بیوقفه تکثیر شوند.
مهم است بدانید که HPV فقط از طریق تماس مستقیم پوست با پوست در ناحیه تناسلی منتقل میشود و برخلاف برخی تصورات غلط، از طریق خون، ادرار یا وسایل مشترک مانند توالت منتقل نمیگردد. همچنین، کاندوم اگرچه محافظت بسیار خوبی در برابر بسیاری از عفونتهای مقاربتی ایجاد میکند، اما به دلیل اینکه ویروس میتواند در نواحی پوششنشده توسط کاندوم نیز وجود داشته باشد، محافظت کامل در برابر HPV ارائه نمیدهد.
به همین دلیل، واکسیناسیون قبل از شروع فعالیت جنسی، مؤثرترین راه پیشگیری است. واکسنهای موجود امروزی مانند واکسن گارداسیل ۹، از بدن در برابر ۹ نوع پرخطر HPV (از جمله تیپهای ۱۶ و ۱۸) محافظت میکنند و میتوانند از بیش از ۹۰ درصد از موارد سرطان دهانه رحم و همچنین زگیلهای تناسلی پیشگیری کنند. از آنجا که این ویروس یک عامل خارجی قابل حذف است، سرطان دهانه رحم را میتوان اولین سرطان “واکسنپذیر” جهان نامید.
چه علائمی را باید برای سرطان دهانه رحم جدی گرفت؟
یکی از چالشهای بزرگ سرطان دهانه رحم در مراحل اولیه این است که اغلب کاملا بدون علامت است. تغییرات پیشسرطانی (CIN) هیچ گونه علامتی ایجاد نمیکنند و تنها از طریق آزمایش غربالگری پاپ اسمیر قابل تشخیص هستند. به همین دلیل، پزشکان بر انجام منظم پاپ اسمیر تاکید می کنند. با این حال، با پیشرفت بیماری و تبدیل شدن به سرطان مهاجم، علائمی ظاهر میشوند که نباید آنها را نادیده گرفت.
شایعترین علامت، “خونریزی غیرطبیعی واژینال” است. این خونریزی میتواند به اشکال زیر دیده شود:
- خونریزی بین دورههای قاعدگی
- خونریزی پس از مقاربت جنسی
- خونریزی پس از یائسگی
- خونریزی سنگینتر و طولانیتر از حالت عادی در زمان قاعدگی
هرگونه خونریزی واژینال که برای شما غیرعادی است، باید توسط پزشک بررسی شود.
دومین علامت شایع، “ترشحات واژینال غیرعادی” است. این ترشحات ممکن است آبکی، صورتی، قهوهای، یا حاوی رگههایی از خون باشند و اغلب بدبو بوده و با خارش یا سوزش همراه نیستند.
با پیشرفت بیشتر تومور، علائم پیشرفتهتری بروز میکنند. درد لگنی یا درد هنگام مقاربت (دیسپارونی) ممکن است نشاندهنده گسترش تومور به بافتهای اطراف باشد. در مراحل پیشرفته، اگر تومور به حالبها فشار بیاورد، میتواند باعث انسداد جریان ادرار، تورم کلیه و کمردرد شدید و مداوم شود. همچنین، ادم (تورم) در یک پا ممکن است به دلیل درگیری غدد لنفاوی لگنی و اختلال در برگشت لنف اتفاق بیفتد.
چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به سرطان دهانه رحم هستند؟
اگرچه عفونت HPV علت لازم برای ایجاد سرطان دهانه رحم است، اما به خودی خود کافی نیست. عوامل خطر متعددی وجود دارند که احتمال تداوم عفونت و پیشرفت آن به سمت سرطان را افزایش میدهند.
- مهمترین عامل خطر، “سیگار کشیدن” است. مطالعات نشان دادهاند که محصولات موجود در دود تنباکو در مخاط دهانه رحم متمرکز میشوند و مستقیماً به DNA سلولها آسیب میزنند و توانایی سیستم ایمنی را برای پاکسازی عفونت HPV کاهش میدهند. زنان سیگاری دو تا سه برابر بیشتر از زنان غیرسیگاری در معرض ابتلا به سرطان دهانه رحم هستند و هر چه تعداد سیگارهای مصرفی و سالهای کشیدن بیشتر باشد، این خطر افزایش مییابد.
- سایر عوامل خطر شامل “ضعف سیستم ایمنی” است. زنانی که به دلیل عفونت HIV (ایدز)، مصرف داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی پس از پیوند عضو، یا مصرف طولانی مدت کورتیکواستروئیدها، دچار نقص ایمنی هستند، ریسک بسیار بالاتری برای پیشرفت عفونت HPV به سرطان دارند.
- “شروع فعالیت جنسی در سنین پایین” (زیر ۱۸ سال) و “داشتن شرکای جنسی متعدد” (یا داشتن شریکی که خود شرکای متعدد داشته) با افزایش مواجهه با انواع مختلف HPV مرتبط است.
- عوامل دیگری مانند “بارداریهای متعدد” (۵ بار یا بیشتر) و “استفاده طولانی مدت از قرصهای ضدبارداری خوراکی” (بیش از ۵ سال) نیز در برخی مطالعات با افزایش خفیف خطر همراه بودهاند، اگرچه مکانیسم آن دقیقاً مشخص نیست.
- “سابقه خانوادگی سرطان دهانه رحم” (در مادر یا خواهر) نیز میتواند یک عامل خطر ژنتیکی باشد.
غربالگری و تشخیص سرطان دهانه رحم: از پاپ اسمیر تا بیوپسی
غربالگری منظم، قدرتمندترین سلاح در برابر سرطان دهانه رحم است. دو آزمایش اصلی در این زمینه وجود دارند: “تست پاپ اسمیر” که تغییرات سلولی دهانه رحم را بررسی میکند، و “آزمایش HPV” که وجود ویروسهای پرخطر را مستقیما شناسایی میکند.
در آزمایش پاپ اسمیر، پزشک با یک برس نرم، نمونهای از سلولهای دهانه رحم برداشته و به آزمایشگاه میفرستد. بر اساس نتایج، گزارش به صورت طبیعی، ASC-US (سلولهای غیرطبیعی با اهمیت نامشخص)، LSIL (ضایعه داخل اپیتلیالی با درجه پایین)، یا HSIL (ضایعه داخل اپیتلیالی با درجه بالا) طبقهبندی میشود. توصیههای فعلی بر این است که زنان ۲۱ تا ۲۹ ساله هر سه سال یک بار پاپ اسمیر انجام دهند، در حالی که زنان ۳۰ تا ۶۵ ساله میتوانند هر پنج سال یک بار ترکیب پاپ اسمیر + آزمایش HPV را انجام دهند.
در صورتی که نتایج غربالگری غیرطبیعی باشند، مرحله بعدی “کولپوسکوپی” است. کولپوسکوپ یک میکروسکوپ مخصوص با نور قوی است که به پزشک اجازه میدهد دهانه رحم را با بزرگنمایی ۱۰ تا ۴۰ برابر مشاهده کند. در طی این روش پزشک محلولهای خاصی (مانند اسید استیک) را روی دهانه رحم میریزد که باعث میشود نواحی غیرطبیعی به وضوح سفید شوند. سپس، از همان نواحی مشکوک، نمونههای بسیار کوچک بافتی (بیوپسی) برداشته میشود.
بیوپسی تنها راه قطعی برای تشخیص سرطان است و میتواند شدت دیسپلازی یا وجود سلولهای مهاجم را تأیید کند. این روش معمولا کمی ناراحت کننده است اما درد شدیدی ایجاد نمیکند و ممکن است چند روز پس از آن لکهبینی خفیف داشته باشید. در مواردی که ضایعه در داخل کانال دهانه رحم (ناحیه اندوسرویکال) باشد، پزشک ممکن است از روش “کانال کورتاژ اندوسرویکال” (ECC) نیز استفاده کند. به یاد داشته باشید که یک نتیجه غیرطبیعی پاپ اسمیر به معنای سرطان نیست – اغلب به معنای وجود تغییرات پیشسرطانی است که کاملاً قابل درمان میباشند.
جدول مقایسه مراحل مختلف سرطان دهانه رحم
برای درک بهتر پیشرفت بیماری و تصمیمات درمانی، شناخت سیستم مرحلهبندی (Staging) سرطان دهانه رحم ضروری است. متداولترین سیستم، سیستم FIGO (فدراسیون بینالمللی زنان و زایمان) است که میزان گسترش تومور را بر اساس معاینه بالینی و تصویربرداری تعیین میکند. جدول زیر مراحل اصلی را با ویژگیهای کلیدی و رویکرد درمانی اولیه خلاصه میکند:
| مرحله (Stage) | شرح و ویژگیهای اصلی | درمان اولیه شایع |
| مرحله ۰ (CIN ۳) | سلولهای غیرطبیعی تمام ضخامت اپیتلیوم را پوشاندهاند اما هنوز غشای پایه را نشکستهاند. کاملاً پیشسرطانی و غیرتهاجمی. | روشهای موضعی و حفظکننده دهانه رحم (LEEP، کرایوتراپی، یا مخروط برداری با لیزر) |
| مرحله I | سرطان محدود به دهانه رحم و هنوز به بافتهای اطراف گسترش نیافته است. به دو زیرگروه I-A (میکروسکوپی، عمق نفوذ کمتر از ۵ میلیمتر) و I-B (قابل مشاهده با چشم، اندازه بیش از ۵ میلیمتر) تقسیم میشود. | هیسترکتومی (برداشتن رحم) با یا بدون برداشتن غدد لنفاوی لگنی، یا رادیوتراپی. در موارد I-A1 و تمایل به حفظ باروری: کونیزاسیون. |
| مرحله II | تومور فراتر از دهانه رحم و رحم گسترش یافته اما به دیواره لگن یا یکسوم تحتانی واژن نرسیده است. شامل II-A (درگیری واژن فوقانی بدون پارامتریوم) و II-B (درگیری پارامتریوم). | رادیوتراپی خارجی همراه با براکیتراپی (رادیوتراپی داخلی) + شیمیدرمان همزمان (سیس پلاتین) |
| مرحله III | تومور به دیواره لگن گسترش یافته و/یا یکسوم تحتانی واژن را درگیر کرده و/یا باعث هیدرونفروز (تورم کلیه) شده است. | رادیوتراپی ترکیبی + شیمیدرمان (رادیوشیمیدرمان)؛ جراحی به ندرت انجام میشود. |
| مرحله IV | تومور فراتر از لگن واقعی گسترش یافته است. IV-A: درگیری مثانه یا رکتوم (مجرای دفع). IV-B: متاستاز (انتشار) به اندامهای دور مانند ریهها، کبد یا استخوانها. | شیمیدرمان سیستمیک + درمان هدفمند و ایمونوتراپی. رادیوتراپی برای کنترل علائم موضعی. |
سرطان دهانه رحم چه درمان هایی دارد؟
انتخاب روش درمانی برای سرطان دهانه رحم به عوامل متعددی بستگی دارد: مرحله بیماری، اندازه تومور، سن بیمار، وضعیت کلی سلامتی و مهمتر از همه، “تمایل به حفظ باروری”.
در مراحل پیشسرطانی (مرحله ۰) یا سرطان بسیار زودرس مرحله I-A1، روشهای “حفظکننده دهانه رحم” کاملاً مؤثر و استاندارد هستند. یکی از رایجترین روشها “LEEP” (الکتروسرجری با حلقه) نام دارد که در آن یک حلقه سیمی با جریان الکتریکی، ناحیه غیرطبیعی را به صورت دقیق برش میدهد.
روش دیگر “کونیزاسیون با چاقوی سرد” (CKC) است که در آن یک قطعه مخروطی شکل از بافت دهانه رحم برداشته میشود. هر دو روش بدون نیاز به بستری در مطب یا اتاق عمل کوچک انجام میشوند و باروری را حفظ میکنند، اگرچه ممکن است خطر زایمان زودرس در بارداریهای آینده را اندکی افزایش دهند.
برای مراحل پیشرفتهتر که تومور تهاجمی شده است، رویکرد درمانی تغییر میکند. در زنانی که تمایل به حفظ باروری ندارند و سرطان به مرحله I-B تا II-A محدود است، “هیسترکتومی رادیکال” (برداشتن کامل رحم، بافتهای اطراف (پارامتریوم) و یک سوم بالایی واژن) همراه با “لنفادنکتومی لگنی” (برداشتن غدد لنفاوی منطقه) روش جراحی استاندارد طلایی است.
این جراحی بزرگ اغلب از طریق لاپاراسکوپی یا ربات انجام میشود و دوره نقاهت کوتاهتری دارد. با این حال، اگر تومور بزرگ باشد (قطر بیش از ۴ سانتیمتر) یا به پارامتریوم گسترش یافته باشد (مرحله II-B به بالا)، جراحی دیگر گزینه مناسبی نیست و درمان اصلی “رادیوشیمیدرمان” است.
این روش ترکیبی از رادیوتراپی خارجی (اشعه به کل لگن) به مدت ۵-۶ هفته، همراه با شیمیدرمان (اغلب سیس پلاتین) به عنوان “حساسکننده اشعه” میباشد. در بسیاری از موارد، رادیوتراپی داخلی (براکیتراپی) نیز اضافه میشود که در آن منابع رادیواکتیو به طور مستقیم در کنار تومور قرار میگیرند. نرخ درمان قطعی (کمپلیت ریمیشن) با رادیوشیمیدرمان در مراحل موضعی پیشرفته بین ۶۰ تا ۸۰ درصد است. در مراحل متاستاتیک (IV-B)، درمان هدفمند و ایمونوتراپی مانند پمبرولیزوماب (کیدترودا) در ترکیب با شیمیدرمان، چشمانداز جدیدی را گشوده است.
آیا میتوان پس از درمان سرطان دهانه رحم باردار شد؟
پاسخ به این سوال کاملاً به مرحله بیماری و نوع درمان بستگی دارد. در موارد ضایعات پیشسرطانی (CIN) و سرطانهای بسیار زودرس (مرحله I-A1)، روشهای “مخروط برداری” یا “LEEP” دقیقاً به گونهای طراحی شدهاند که تا حد ممکن بافت سالم دهانه رحم را حفظ کنند. اگرچه این روشها ممکن است با خطر کمی از “نارسایی دهانه رحم” (شرایطی که در آن دهانه رحم قادر به نگه داشتن جنین در حال رشد نیست و زایمان زودرس اتفاق میافتد) همراه باشند، اما اکثر زنان پس از بهبودی کامل میتوانند باردار شوند و بارداری موفقی را تا ترم کامل طی کنند. در مواردی که مخروط برداشته شده بزرگ باشد، پزشک ممکن است در بارداری بعدی، یک “سرکلاژ” (دوختن دهانه رحم به حالت بسته) را پیشنهاد کند تا از اتساع زودرس جلوگیری شود.
اما در مواردی که تومور بزرگتر است و هیسترکتومی (برداشتن رحم) توصیه میشود، متأسفانه دیگر امکان بارداری وجود نخواهد داشت، زیرا رحم برای همیشه برداشته میشود. با این حال، پیشرفتهای پزشکی گزینههای دیگری را ارائه دادهاند. در بیماران منتخب با تومورهای کوچک مرحله I-B1 (قطر کمتر از ۲ سانتیمتر) که تمایل شدید به حفظ باروری دارند، جراحان فوق تخصص میتوانند روش “تراکلکتومی رادیکال” را انجام دهند.
در این روش، دهانه رحم، قسمت فوقانی واژن و بافتهای اطراف برداشته میشود، اما بدنه اصلی رحم حفظ میشود. سپس یک حلقه بخیه به عنوان دهانه رحم مصنوعی جایگذاری میشود. میزان موفقیت بارداری پس از تراکلکتومی رادیکال حدود ۴۰-۵۰ درصد گزارش شده است، اما این بارداریها به عنوان پرخطر محسوب میشوند و نیاز به مراقبت فوق تخصصی دارند.
برای زنانی که قبل از درمان رادیوتراپی یا شیمیدرمان زمان کافی دارند، “فریز تخمک” یا “انجماد جنین” گزینهای برای حفظ باروری در آینده با استفاده از رحم جایگزین (سروگیت) است. گفتگوی صریح و زودهنگام با پزشک خود در مورد اولویتهای باروری، قبل از شروع هرگونه درمان، ضروریترین قدم است.
برای پیشگیری از سرطان دهانه رحم چه کاری می توان انجام داد؟
واکسیناسیون HPV بدون اغراق، بزرگترین انقلاب در پیشگیری از سرطان در تاریخ پزشکی مدرن است. این واکسنها که برای اولین بار در سال ۲۰۰۶ معرفی شدند، حاوی ذرات شبهویروسی غیرعفونی هستند که سیستم ایمنی را برای تولید آنتیبادی در برابر پروتئین پوشش ویروس تحریک میکنند.
واکسن گارداسیل ۹ که در حال حاضر پرکاربردترین واکسن است، از فرد در برابر ۹ نوع HPV پرخطر و کم خطر محافظت میکند که ۷ نوع پرخطر آن عامل بیش از ۹۰ درصد سرطانهای دهانه رحم و همچنین اکثر سرطانهای واژن، فرج، مقعد و زگیلهای تناسلی هستند.
سازمان بهداشت جهانی توصیه میکند که واکسن به دختران و پسران در رده سنی ۹ تا ۱۴ سال در دو دوز با فاصله ۶ تا ۱۲ ماه تزریق شود. در افراد ۱۵ تا ۲۶ ساله که قبلاً واکسن نزدهاند، سه دوز توصیه میشود. اگرچه اثربخشی واکسن در افراد بالای ۲۶ سال کمتر است، اما همچنان میتواند برای برخی افراد مفید باشد و باید با پزشک مشورت کرد.
مهم است بدانید که واکسن HPV جایگزین غربالگری منظم نمیشود، زیرا واکسن در مقابل همه انواع پرخطر HPV محافظت ۱۰۰٪ ایجاد نمیکند. پس واکسن بزنید، اما پاپ اسمیر را فراموش نکنید.
در کنار واکسیناسیون، چند اقدام خودمراقبتی ساده اما مؤثر وجود دارد.
- اولین اقدام، “ترک سیگار” است. این تنها بهترین کاری است که یک زن سیگاری برای کاهش خطر سرطان دهانه رحم میتواند انجام دهد.
- دوم، “استفاده صحیح و منظم از کاندوم” است که اگرچه محافظت کامل در برابر HPV ندارد، اما خطر ابتلا به سایر عفونتهای مقاربتی و همچنین احتمال انتقال HPV را کاهش میدهد.
- سوم، “تأخیر در شروع اولین رابطه جنسی” و “کاهش تعداد شرکای جنسی” به ویژه در نوجوانی و جوانی، مواجهه با ویروس را به حداقل میرساند.
- یک “سیستم ایمنی قوی” با تغذیه سالم (مصرف میوه، سبزیجات و آنتیاکسیدانها)، ورزش منظم و خواب کافی، توانایی پاکسازی عفونت HPV را افزایش میدهد. پیشگیری از سرطان دهانه رحم یک مسئولیت جمعی است: والدین، نوجوانان، پزشکان و سیاستگذاران همه در این زنجیره نقشی حیاتی دارند.
زندگی پس از درمان سرطان دهانه رحم
- پایان درمان سرطان به معنای پایان ماجرا نیست، بلکه آغاز فاز جدیدی از زندگی است که “مراقبتهای بعدی ” نامیده میشود. بسته به نوع درمان دریافتی، ممکن است عوارض طولانی مدتی وجود داشته باشد که نیاز به مدیریت دارند.
- رادیوتراپی لگن میتواند منجر به “فیبروز بافتی” و تنگی واژن شود که رابطه جنسی را دردناک میکند. همچنین ممکن است به مثانه و روده آسیب برساند و باعث تکرر ادرار، سوزش ادرار، اسهال مزمن یا خونریزی مقعدی شود.
- خوشبختانه، اکثر این عوارض با فیزیوتراپی کف لگن، استفاده از دیلاتورهای واژینال و داروهای کنترل علامت قابل مدیریت هستند.
- جراحی هیسترکتومی رادیکال نیز میتواند باعث لنف ادم (تورم مزمن پاها) به دلیل برداشتن غدد لنفاوی شود. استفاده از جورابهای واریس فشارنده، ماساژ تخلیه لنفاوی و ورزش در آب، از راهکارهای مؤثر برای کاهش این عارضه هستند.
- علاوه بر عوارض فیزیکی، “سلامت روان” و “تصویر بدنی” نیز تحت تأثیر قرار میگیرند. بسیاری از زنان پس از هیسترکتومی احساس از دست دادن زنانگی یا افسردگی میکنند، به ویژه اگر در سنین باروری باشند.
- همچنین ترس از عود سرطان یک همراه همیشگی برای بسیاری از بازماندگان سرطان است. شرکت در گروههای حمایت از بیماران سرطانی، مشاوره با روانشناس متخصص سرطان، و در صورت نیاز مصرف داروهای ضدافسردگی، همگی گزینههای مؤثری هستند.
- از نظر پیگیری پزشکی، بیمارانی که درمان رادیکال شدهاند معمولاً هر ۳ تا ۴ ماه یک بار در دو سال اول، هر ۶ ماه یک بار در سال سوم، و سپس سالانه تا سال پنجم پس از درمان، ویزیت میشوند. این ویزیتها شامل معاینه لگن، انجام پاپ اسمیر و گاهی سونوگرافی یا سی تی اسکن است.
- بسیاری از زنان میپرسند “آیا سرطان من هرگز عود میکند؟” پاسخ صادقانه این است که خطر عود در دو سال اول بیشتر است و پس از پنج سال بدون عود، احتمال درمان قطعی بسیار بالا میرود. زندگی پس از سرطان میتواند نه فقط عادی، بلکه پرمعنا و ارزشمند باشد – بسیاری از بازماندگان میگویند که این تجربه به آنها اولویتبندی مجدد در زندگی را آموخته است.
منابع: cancer، who، clevelandclinic
